Institutiones divinarum et

saecularium litterarum

Liber primum

_________________________________________________________

XIV. Divisio scripturae divinae secundum LXX.

Scriptura sancta secundum antiquam translationem in testamenta duo ita diuiditur, id est:

{In Vetus: In Genesim, Exodum, Leuiticum, Numerorum, Deutero­nomium, Iesu Naue, Iudicum, Ruth, Regum libri iiii, Paralipomenon libri ii, Psalterii <libri v, Salomonis> libri v, id est, Prouerbia, Sapientiae, Ecclesiasticum, Ecclesiastes, Canticum Canticorum, Prophetas, id est, Esaias, Hieremias, Ezechiel, Danihel, Osee, Amos, Micheas, Iohel, Abdias, Ionas, Naum, Abbacuc, Sofonias, Aggeus, Zacharias, Malachim, qui et Angelus Iob, Tobi, Hester, Iudith, Hesdrae ii, Machabeorum ii.

In Nouum: Euangelia iiii, id est, Mattheus, Marcus, Lucas, Iohannes, Actus Apostolorum, Epistulae Petri ad gentes, Iacobi, Iohannis ad Parthos, Epistulae Pauli ad Romanos i, ad Corinthios ii, ad Galatas i, ad Philippenses i, ad Colosenses i, ad Ephesios i, ad Thessalonicenses ii, ad Timotheum ii, ad Titum ii, ad Philemonem i, Apocalypsin Iohannis.}

Tertia uero diuisio est inter alias in codice grandiore littera clariore conscripto, qui habet quaterniones nonaginta quinque, in quo septua­ginta interpretum translatio ueteris testamenti in libris quadraginta quattuor continetur; cui subiuncti sunt noui testamenti libri uiginti sex, fiuntque simul libri septuaginta, in illo palmarum numero fortasse praesagati, quas in mansione Helim inuenit populus Hebreorum.

Hic textus multorum translatione uariatus, sicut in prologo Psalterii positum est, patris Hieronymi diligenti cura emendatus compositusque relictus est, ubi nos omnia tria genera diuisionum iudicauimus affigenda, ut inspecta diligenter atque tractata non impugnare sed inuicem se potius exponere uideantur. Unde licet multi patres, id est, sanctus Hilarius, Pictauiensis urbis antistes, et Rufinus presbyter Aquileiensis et Epiphanius episcopus Cypri et synodus Nicaena <et> Calchedonensis non contraria dixerint sed diuersa, omnes tamen per diuisiones suas libros diuinos sacramentis competentibus aptauerunt, sicut et in euangelistarum concordia probatur effectum, ubi una quidem fides est rerum et ratio diuersa sermonum.

Sed quoniam praedictus pater Augustinus in libro secundo memorati operis, id est, de doctrina christiana, commonet ita dicens, «Latini codices, id est, ueteris nouique testamenti, si necesse fuerit, graecorum auctoritate corrigendi sunt, unde ad nos post Hebreum fontem translatio cuncta peruenit,» ideoque uobis et graecum pandectem reliqui comprehensum in libris septuaginta quinque, qui continet quaterniones ***, in armario supradicto octauo, ubi et alios graecos diuersis opusculis necessario congregaui, nequid sanctissimae instructioni uestrae necessarium deesse uideretur. Qui numerus duobus miraculis consecratur; nam et septuaginta quinque animae de terra Chanaan cum patriarcha Iacob fines Aegyptios intrauerunt, et septuaginta quinque annorum Abraham fuit , quando promissionem domini laetus accepit.

Restat nunc ut dicere festinemus, quemammodum in scripturis diuinis librariorum uitia corrigere debeamus. Nam quid prodest multas transcurrere lectiones, et ea quae sunt probabiliter corrigenda nescire?