Carmen IV

(Carmen V Langosch)

____________________________________________________________

Archicancellarie, vir discrete mentis,

cuius cor non agitur levitatis ventis

aut morem transgreditur viri sapientis,

non est in me forsitan id, quod de me sentis.

2

5

Audi preces, domine, veniam petentis;

exaudi suspiria gemitusque flentis

et onus impositum ferre non valentis,

quod probare potero multis argumentis.

3

Tuus in perpetuum servus et poeta

10

Ibo, si praeceperis, etiam trans freta,

et, quodcumque iusseris, scribam mente laeta,

sed angusti temporis me coartat meta.

4

[Iubes angustissimo spatio dierum

me tractare seriem augustarum rerum,

15

quas neque Virgilium posse nec Homerum

annis quinque scribere constat esse verum.]

5

Vis, ut infra circulum parvae septimanae

bella scribam fortia breviter et nane,

quae vix in quinquennio scriberes, Lucane,

20

vel tu, vatum maxime, Maro Mantuane.

6

Vir virorum optime, parce tuo vati,

qui se totum subicit tuae voluntati;

precor, cum non audeam onus tantum pati,

ut rigorem temperes ardui mandati.

7

25

Nosti, quod in homine non sit eius via;

prophetiae spiritus fugit ab Elia,

Elisaeum deserit saepe prophetia,

nec me semper sequitur mea poetria.

8

Aliquando facio versus mille cito

30

et tunc nulli cederem versuum perito,

sed post tempus modicum cerebro sopito

versus a me fugiunt carminis oblito.

9

Quae semel emittitur, nescit vox reverti;

scripta sua corrigunt etiam diserti.

35

versus volunt corrigi denuoque verti,

ne risum segnities pariat inerti.

10

Loca vitant publica quidam poetarum

et secretas eligunt sedes latebrarum,

student, instant, vigilant nec laborant parum

40

et vix tandem reddere possunt opus clarum.

11

Ieiunant et abstinent poetarum chori,

vitant rixas publicas et tumultus fori

et, ut opus faciant, quod non possint mori,

moriuntur studio subditi labori.

12

45

Unicuique proprium dat natura munus:

ego numquam potui scribere ieiunus;

me ieiunum vincere posset puer unus:

sitim et ieiunium odi quasi funus.

13

Unicuique proprium dat natura donum:

50

Ego versus faciens bibo vinum bonum

et quod habent melius dolia cauponum;

tale vinum generat copiam sermonum.

14

Tales versus facio, quale vinum bibo;

nihil possum facere nisi sumpto cibo;

55

nihil valent penitus, quae ieiunus scribo;

Nasonem post calicem carmine praeibo.

15

Mihi numquam spiritus prophetiae datur,

nisi prius fuerit venter bene satur;

dum in arca cerebri Bacchus dominatur,

60

in me Phoebus irruit et miranda fatur.

16

Scribere non valeo pauper et mendicus,

quae gessit in Latio Caesar Fridericus,

qualiter subactus est Tuscus inimicus,

praeter te, qui Caesaris integer amicus.

17

65

Poeta pauperior omnibus poetis

nihil prorsus habeo, nisi quod videtis;

unde saepe lugeo, quando vos ridetis;

nec me meo vitio pauperem putetis.

18

Fodere non debeo, quia sum scholaris,

70

ortus ex militibus proeliandi gnaris;

sed quia me terruit labor militaris,

malui Virgilium sequi quam te, Paris.

19

Mendicare pudor est, mendicare nolo,

fures multa possident, sed non absque dolo.

75

quid ergo iam faciam, qui nec agros colo,

nec mendicus fieri nec fur esse volo?

20

Saepe de miseria meae paupertatis

conqueror in carmine viris litteratis.

laici non sapiunt ea, quae sunt vatis,

80

et nil mihi tribuunt, quod est notum satis.

21

A viris Teutonicis multa solent dari,

digni sunt prae ceteris laude singulari.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

22

85

Praesules Italiae, praesules avari,

potius idolatrae debent nominari;

vix quadrantem tribuunt pauperi scholari:

quis per dona talia poterit ditari?

23

Doleo, cum video leccatores multos

90

penitus inutiles penitusque stultos,

nulla prorsus animi ratione fultos

sericis et variis indumentis cultos.

24

Vellem, soli milites eis ista darent,

et de nobis praesules nostri cogitarent,

95

non leonum spoliis asinos ornarent;

sed dum quaerunt gloriam, pietate carent.

25

Eia nunc pontifices pietatis mirae,

cum poeta soleat foris esurire,

mimi solent cameras vestras introire,

100

qui nil sciunt facere praeter insanire.

26

Pereat hypocrisis omnium parcorum!

scimus, quod avarus est cultor idolorum.

commendetur largitas praesulum largorum;

electus Coloniae primus est eorum.

27

105

In regni negotiis potens et peritus

a regni negotio nomen est sortitus;

praecepti dominici memor, non oblitus

tribuit hilariter, non velut invitus.

28

Unde fit, ut aliquid petere praesumam:

110

Nudus ego, metuens frigus atque brumam,

qui vellus non habeo nec in lecto plumam;

tam libenter mihi det, quam libenter sumam.

29

Archicancellarie, spes es mea solus;

in te non est macula, non est in te dolus.

115

longa tibi tempora det fatalis colus,

cuius illustrabitur claritate polus.

30

Nummos, quos tu dederas, bene dispensavi:

pauperem presbyterum hac aestate pavi,

ut te deus protegat in labore gravi

120

et coram te corruant inimici pravi.

31

Largum habens dominum nolo parcus esse,

nolo sine socio mea frui messe:

nobilis est animi pluribus prodesse;

largo numquam poterit animo deesse.

32

125

Secundum quod habeo, tribuo libenter

neque panem comedo solus et latenter,

et non sum, qui curias intrem imprudenter,

sicut illi faciunt, quorum deus venter.

33

Archicancellarie, spes et vita mea,

130

in quo mens est Nestoris et vox Ulixea,

Christus tibi tribuat annos et trophaea

et nobis facundiam, ut scribamus ea.