Anticlaudianus sive

De officiis viri boni et perfecti

1182/83

___________________________________________________

Liber primus

Vt sibi iuncta magis Nature dona resultent,

Vt proprium donet donis mixtura fauorem,

Solers Nature studium, que singula sparsim

Munera cuntulerat aliis, cuncludit in unum.

5

Cudit opus, per quod operi cuncluditur omni:

Pristina sic operum peccata repensat in uno,

Vt quod deliquit alias cumpenset in isto.

Supplicat huic operi famulans, opus omne decoris,

Et tanta cupiens uestiri dote fauoris,

10

Incudis deposcit opem: sed fessa laborat

Incus, que tantos uires expendit in usus.

Vltra sese posse studet Natura suumque

Supra se metitur opus, sic uincere fertur

Artifices alios, quod se superasse fatetur.

15

Nec subitos animi motus perpessa, repente

Currit ad hec opera, sed ad hec deliberat utrum

Possit et ad libram racionis singula pensat.

Protinus ergo suas uocat in sua uota sorores,

A quibus emeriti descendat tramite recto

20

Regula consilii mentisque coherceat estum,

Vt sic, freta sue scalpro racionis, in ipsos

Effectus operum mentis deducat ydeas,

Aut lima meliore diu concepta recidat.

Ergo consilii non aspernata rigorem,

25

Concilium celeste uocat; peregrinat ab alto

Milicie celestis honor terramque serenat

Luce sua, dignatus humum uestire beatis

Gressibus, et nostri tolerans fastidia mundi,

A splendore suo descendit regia celi;

30

Dum lumen proprium terre cucedit ad horam,

Jam noua miratur tellus uestigia ferre,

Gaudet honus, sed uis honeris pensatur honore.

Pacis alumpna mouet primos Concordia gressus,

Et pleno cuncta perfundens Copia cornu,

35

Et Fauor, et multo perfusa fauore Iuuentus,

Et Risus nostre proscribens nubila mentis,

Et Pudor, et certo contenta Modestia fine,

Et Racio, mensura boni, quam semper adherens

Felici gressu felix comitatur Honestas,

40

Et Decus, et cuncta trutinans Prudentia libra,

Et Pietas, et uera Fides, que fraudis in umbra

Nobis ypocritum mentiri nescit amorem,

Et uirtus que spargit opes, que munera fundit,

Quam penes ignorat ignauam gaza quietem

45

Nec dormire potest thesauri massa sepulti,

Sed mutat uarios tociens peregrina magistros.

Vltima Nobilitas, et forme laude secunda,

A longe sequitur harum uestigia; quamuis

Nescio quid presigne gerat, tamen huius ad unguem

50

Non poterat reliquis facies equare decorem;

Munere Fortune melior sed parcius ipsa

Gracia Nature dotes effundit in illa.

Hec superum soboles gressus maturat in arcem

Nature proprioque domum chorus afflat honore.

55

Est locus a nostro secretus climate longo

Tractu, nostrorum ridens fermenta locorum:

Iste potest solus quicquid loca cetera possunt;

Quod minus in reliquis melius suppletur in uno;

Quid prelarga manus Nature possit et in quo

60

Gracius effundat dotes, exponit in isto,

In quo, pubescens tenera lanugine florum,

Sideribus stellata suis, succensa rosarum

Murice, terra nouum contendit pingere celum.

Non ibi nascentis expirat gracia floris

65

Nascendo moriens; nec enim rosa mane puella

Vespere languet anus, sed uultu semper eodem

Gaudens, eterni iuuenescit munere ueris.

Hunc florem non urit hyems, non decoquit estas.

Non ibi bacchantis Boree furit ira, nec illic

70

Fulminat aura Nothi, nec spicula grandinis instant.

Quicquid depascit oculos uel inhebriat aures,

Seducit gustum, nares suspendit odore,

Demulcet tactum, retinet locus iste locorum.

Iste parit, nullo uexatus uomere, quicquid

75

Militat aduersum morbos nostramque renodat,

Instantis morbi proscripta peste, salutem.

Non uulgus uerum, uerum miracula gingnens

Sponte nec externo tellus adiuta colono,

Nature contenta manu Zephirique fauore,

80

Parturit et tanta natorum prole superbit.

Flore nouo gaudens, folio crinita uirenti,

Non demorsa situ, non iram passa securis,

Non deiecta solo, sparsis non deuia ramis,

Ambit silua locum, muri mentita flguram.

85

Non florum predatur opes foliique capillum

Tondet hyems, teneram florum depasta iuuentam.

Exilium patitur arbor quecumque tributum

Germinis et fructus Nature soluere nescit,

Cuius mercari fructu meliore fauorem

90

Contendens aliasque suo precellere dono,

Quelibet et semper de partu cogitat arbor.

Syrenes nemorum, cithariste ueris, in illum

Conuenere locum mellitaque carmina sparsim

Commentantur aues, dum guturis organa pulsant.

95

Pingunt ore liram, dum cantus imbibit istos

Auditus, dulces offert sonus auribus escas.

In medio lacrimatur humus fletuque beato

Producens lacrimas, fontem sudore perhenni

Parturit et dulces potus singultat aquarum.

100

Exuit ingenitas feces argenteus humor,

Ad puri remeans elementi iura, nitore

Fulgurat in proprio, peregrina fece solutus.

Pregnantis gremium telluris inhebriat iste

Potus et ad partus inuitat uota parentis:

105

Arboribus similes tellus non inuida potus

Donat et affectum pariendi suggerit illis.

In medio nemoris euadit in aera montis

Ardua planicies et nubibus oscula donat.

Hic domus erigitur Nature, si tamen isto

110

Nomine censeri fas sit, cum numine possit

Sydereas superare domos superumque penates,

Nec sibi dignetur conferre palacia regum.

A nostris laribus excepta beatior aula

Aera metitur, altis suspensa columpnis,

115

Sydere gemmarum prefulgurat, ardet in auro

Nec minus argenti proprio donatur honore.

Non ibi materies, que sit demissior istis,

Jura tenet propriaque potest plebescere forma.

Hic hominum mores picture gracia scribit:

120

Sic operi proprio pictura fideliter heret,

Vt res picta minus a uero deuiet esse.

noua picture miracula! Transit ad esse

Quod nichil esse potest picturaque simia ueri,

Arte noua ludens, in res umbracula rerum

125

Vertit et in uerum mendacia singula mutat.

Sic logice uires artis subtiliter huius

Argumenta premunt logiceque sophismata uincunt:

Hec probat, ista facit; hec disputat, impetrat illa

Omne quod esse potest: sic utraque uera uideri

130

Falsa cupit, sed ad hoc pictura fidelius instat.

Illic arma parat logico logiceque palestram

Pingit Aristoteles, sed eo diuinius ipsa

Sompniat archana rerum celique profunda

Mente Plato, sensumque Dei perquirere temptat.

135

More suo Seneca mores ratione monetat,

Optimus excultor morum mentisque colonus.

Diuitis ingenii uena Ptholomeus inundans,

Deuectus superas curru racionis in arces,

Colligit astrorum numeros, loca, tempora, cursus.

140

Verbi pauperiem redimit splendore colorum

Tullius et dictis ornatus fulgura donat.

Virgilii musa mendacia multa colorat

Et facie ueri contexit pallia falso.

Hic uigor et sensus equali munera lance

145

Pensant: Alcidem uigor armat, sensus Vlixem.

Ne mentem fermentet opum conuictus, habunde

Fundit opes Tytus et munera cogit abire.

Militat instantis feruens audacia Turni,

Ense tonans, ignara metus et prodiga uite,

150

Ypolitique pudor Veneris subductus habenis

Gaudet et excepto luget Cytherea pudore.

Has species rerumque tropos et sompnia ueri

Regia picta tenet, tanto festiua decore,

Sed minus in uultu gestans insigne decoris

155

Postremos subtristis habet pictura penates.

Vel lusisse parum, uel saltem sompnia passam

Credas et tenues ire sensisse procellas,

Vel magis oblitam facti presentis in illa

Naturam peccasse putes. Delira uidetur

160

Picture facies meliorem poscere formam,

Sed neque gemmarum radius splendore diescens,

Nec nitor argenti, nec fulgure gracius aurum

Excusare potest picture crimen adultum

Quin pictura suo languens pallescat in auro:

165

Illic pannoso plebescit carmine noster

Ennius et Priami fortunas intonat; illic

Mevius, in celos audens os ponere mutum,

Gesta ducis Macedum tenebrosi carminis umbra

Pingere dum temptat, in primo limine fessus

170

Heret et ignauam queritur torpescere musam;

Illic precipiti Nero fulmine concutit orbem,

Indulgens sceleri, cogit plus uelle furorem,

Quam furor ipse uelit; quicquid distillat ab illo

Nequicie sese totum partitur in orbem;

175

Illic diues eget, sitit aurum totus in auro

Midas, nec metas animo concedit habendi.

Militis excedit legem plus milite miles

Aiax milicieque modus decurrit in iram.

Fractus amore Paris, Veneris decoctus in igne,

180

Militat in Venerem; dum militis exuit actus,

Damnose compensat in hac quod perdit in armis.

In Dauo propriam miratur noctua formam

Et uultus peccata sui solatur in illo.

Ergo Nature quicquid munuscula plene

185

Percipit aut eius modicam subterfugit artem,

Inscriptum calamis picture fabula monstrat.

Singula decernens sensu Natura profundo,

Sedibus hiis sua iura tenet legesque figurat

Prouida, quas toto sparsim promulgat in orbe.

190

Scrutatur rerum causas et semina mundi:

Quis Chaos anticum uultu meliore redemit,

Dum forme melioris opem uultusque decorem

Quereret atque suum lugeret silua tumultum;

Quis, fidei nexu ciuilia bella refrenans,

195

Et fratrum rixas, elementis oscula pacis

Indidit et numeri nodo meliore ligauit.

Terrarum motus, mugitum fulminis, iras

Occeani, uentorum prelia mente fideli

Conspicit et certa solers indagine claudit

200

Temporis excursus; cur contristata pruinis

Luget hyems canis, ridet uer, estuat estas,

Effluit autumnus rerum torente profundo,

Vel cur terra sedet, fluit amnis, profluit aer,

Flamma uolat reliquisque fidem non inuida seruat;

205

Non audens uiolare fidem cur federa terris

Labilis unda tenet, certo contenta meatu.

Postquam celestis aurata sedilia cetus

Impleuit tantaque nitens deitate refulsit

Ipsa domus, tanti lucem mirata diei,

210

Concilii stetit in medio Natura, parumper

In terram demissa caput, concepta seueris

Vultibus exponens dextraque silencia dictans,

Suspendensque animos, uoces exiuit in istas:

«Sepe, diu, multum solerti mente retracto

215

Singula que nostre pinxit solercia dextre,

Sed nichil invenio quod in omni parte beate

Viuat, quin multas nobis deferre querelas

Possit, si hanc nostram uelit accusare Mineruam.

Sed nostras errasse manus quod penitet, error

220

Haut nocet et nostros denigrat parcius actus.

Nec tamen herentes maculas abstergere possum,

Quas habitus firmi prescriptio longa tuetur,

Nam medicina silet, ubi morbi causa senescit,

Nec morbi ueteres molimina tarda requirunt.

225

Vnica coniecto tante solacia pestis,

Que tamen effectu describere nolo, priusquam

Norma iudicii uestri mens nostra probetur.

Hoc in mente diu scriptum mihi sedit, ut omnes

Et simul instanter, caute, solerter ad unum

230

Desudemus opus, in quo tot munera fundat

Quelibet, ut post has dotes uideatur egere,

Nostrorum crimen operum redimatur in uno,

Vnius probitas multorum crimina penset

Vnaque quamplures exterminet unda litturas.

235

Non terre fecem redolens, non materialis

Sed diuinus homo nostro molimine terras

Incolat et nostris donet solacia damnis,

Insideat celis animo, sed corpore terris:

In terris humanus erit, diuinus in astris.

240

Sic homo sicque Deus fiet, sic factus uterque

Quod neuter mediaque uia tutissimus ibit,

In quo nostra manus et munera nostra loquantur.

Sit speculum nobis, ut nos speculemur in illo

Que sit nostra fides, que nostra potencia, virtus

245

Que sit et in quantum melius procedere possit.

Si labor accusat nostros in munere tanto

Deffectus honerique manus succumbere nostro,

Hoc decus excusat, soluens objecta pudoris.

Si Natura negat, animi succurrere debet

250

Robur et affectus effectu claudere nostros.

Nam quod nulla ualet per se supplebit in unum

Coniurata manus, ut que non singula prosunt

Multa iuuent collecta simul, nam plurimus annem

Riuulus excressens gignit scintillaque flammam

255

Multa parit multusque lapis concludit aceruum.

Heu! pudeat nostrum tociens errasse laborem

Et tociens fructum male respondisse labori!

Heu! pudeat nostra terris decreta silere,

Quod nostri languescit amor, quod fama tepescens

260

Torpet et a toto uiles proscribimur orbe,

Quod laxas mundo sceleris concedit habenas

Thesiphone nostraque sibi de gente triumphans

Gaudet et a nostro luctu sibi gaudia suggit:

Vincimur et uictas pedibus summittit Herinis

265

Et grauibus nostra castigat colla cathenis».

Sic Natura, suo mentem sermone figurans,

Fine dato uerbis, orandi fine perorat.

Gaudet et assentit Nature curia, uotum

Laudat et a uoto non distant uota sororum.

270

Surgit ad hoc placidi uultus gestusque modesti

Circumscripta modum Prudencia. Colla pererrat

Aurea cesaries, sed acus mediata refrenat

Litigium crinis et regula pectinis instat.

Ordo supercilii, iusto libramine ductus,

275

Nec nimis exhaustus nec multa nube pilorum

Luxurians, sese geminos exemplat in arcus.

Luminis astra iubar, frons lilia, balsama naris,

Dens ebur osque rosam parit, offert, reddit, adequat;

Spirat in ore color uiuus nec candor adulter

280

Turpiter effingit tanti phantasma decoris.

Sydereum uultus castigauere ruborem

Lilia nupta rosis et, ne palloris obumbrent

Nubila candorem, deffendit flamma ruboris.

Clarior argento, fuluo conspectior auro

285

Lucidior glacie, cristallo gracior omni,

Menti planicies roseo non derogat ori;

Non male colla sedent, humero non insidet alta

Ceruix, sed spacio surgit distincta modesto.

Poma mamillarum, modico suspensa tumore,

290

Nulla mollicie dependent fracta, sed ipsa

Duricie proprii describunt signa pudoris.

Explicat explicito tractu iunctura lacertos

Amplexusque suos deposcere brachia credas,

Imaque conciliat summis extremaque primis

295

Conuallis laterum, modulo submissa decenti.

Cetera quis nescit meliora latere sub istis

Quorum sola gerunt placidi preludia uultus?

Canone sub certo dimensio nulla retardat

Corporis excursum uel certo fine refrenat:

300

Nunc magis euadens celestia uertice pulsat,

Nunc oculos frustrans celestibus insidet, ad nos

Nunc redit et nostra sese castigat habena.

Vestis erat filo tenui contexta, colorem

Non mentita suum nulloque sophismate uisum

305

Decipit, immo rubor natiuus inhebriat illum.

Non ibi materies forme suffragia querit

Nec forme peccata sibi uelamina querunt.

Materie neutra succumbit, neutra sorori

Cedit et ex equo certant utra uincere possit.

310

Sompniat hie rerum species pictura resultans,

Quas tamen ex parte iubet expirare uetustas,

Et forme ueteris uestigia pauca supersunt;

Sed tamen in partes uestem diffibulat istam

In uariis scissura locis, lugere uidetur

315

Vestis et illata sibimet conuicia fiere.

Dextra manus librat trutinam que singula pensat

In numero, forma, mensura, pondere, causa.

Hiis ornata modis, isto festiua paratu,

Verba parat solers Prudencia, cuius ab ore

320

Curia dependet. Currunt instanter ad illam

Visus et auditus, sed uoto dispare certant:

Visus, ut in specie tanta conuiuia querat

Auditusque fauos uerborum suggat ab ore.

Hiis igitur uerbis mentem Prudencia pingit,

325

Dum tenet intentas attentio tanta sorores:

«Nil nisi diuinum sapit hec sentencia, tanti

Prouida consilii, que sic racionis in igne

Decoquitur quod nulla manent uestigia fecis.

Non fluidum redolet animum, non mentis obese

330

Segniciem loquitur, subitis non motibus instat

A summis exputa labris, sed mentis ab alto

Prominet et nostris offert medicamina morbis.

Trans hominem mens ista sapit, condita sapore

Diuine mentis, de cuius fonte profundo

335

Riuulus emanat, animi discrecio uestri.

Non igitur iacet exanimis, non indiga recti,

Non racionis inops, non mens effrenis oberrat,

Non agitur casu, tanto suffulta patrono.

Que tantam mentem detractio mordeat, aut quis

340

Vrgeat inuidie stimulus? Quis nubila liuor

Misceat aut odium? Cur limes regius illam

Dirigat et recto producat calle uiantem?

Ne uestre faciat conceptio mentis abortum,

Ne res tanta ruat, ne lux moriatur in umbra,

345

Sed magis exposita prefulguret, exeat illud

In commune bonum, melius sub luce patebit.

Namque bonum quod sepe latet splendore minori

Degenerat lucetque magis si luce fruatur:

Sic flos in fructus, in flumen riuus inundans

350

Ibit et in messem pinguis procedet arista.

Quid melius sperare potest, quid maius et ultra

Quid poterit uelle mentis conceptus honeste?

Si bonus est, hucusque licet, deflgat in isto

Gressus proposito nec longius ire laboret.

355

Sed tamen hoc superest quod mentem concutit, obstat

Proposito, uexat animum, concepta retardat,

Quod tanti uires operis, tot pondera rerum

Tantum nescit opus, operas suspirat ad istas

Nostra manus, que sic hominem conducit ad esse.

360

Quod non perducit, facit hunc, non perficit ipsum;

Semper ad esse mouet, sed nunquam permouet illum;

Ejus ad esse ualet nec ad eius preualet ortum.

Dispar natura, dispar substancia, forma

Discors, esse duplex hominis concurrit ad esse;

365

Vna sapit terras, celum sapit altera, celis

Insidet hec, illa terris, mortique tributum

Cogitur ista dare, mortis lex excipit illam.

Hec manet, illa fluit; hec durat, deperit illa;

Essendi nomen gerit hec, gerit altera numen;

370

Corpus habet terras, celestia spiritus: ergo

Terram terra tenet, retinent celestia celum.

Incudem nostram corpus mortale fatetur,

Artifices nostros et nostram postulat artem.

Artifices alios anime natale requirit,

375

Artificis melioris opem celestis origo

Postulat et nostram fugit eius forma monetam,

Diuinique loquens operis miracula, nostrum

Spernit opus, ridens artis uulgaria nostre.

Qualiter ex nichilo, sine forma, semine, causa,

380

Materia, motu, sensu, ductore, ministro,

Ingenitum, simplex, animabile, mobile, purum

Prodeat exterius, nullo mediante patrono,

Sola Dei nouit Prudencia, cuius ab alto

Pectore procedit quicquid procedit in esse.

385

Hie elementa silent, languescunt semina rerum,

Sydus hebet, natura tacet uirtusque planete

Deficit et propria miratur iura tacere.

Ergo cum nostram genituram regula talem

Nesciat et tantam stupeat pictura figuram

390

Occasumque manus talem patiatur ad ortum,

Non uideo, non concipio, non iudico memet

Scire modos, causas, raciones, semina, formas,

Instrumenta quibus, nostra mediante Minerua,

Ortus celestis anime ducatur ad ortum.

395

Ergo consilii super hiis libramina ferre

Nescio, non ualeo, dubito, desisto, retardor;

Consilio, racione, fide mea causa iacebit

Orphana nec certo claudetur fine uoluntas,

Singula ni Racio trutina meliore repenset,

400

Quam penes obscurum, fluitans, mutabile, cassum,

Ignotum, mendax nichil est, cui singula lucent,

Cuncta patent dubiumque nichil, non alta uidentur

Astra nec obscurus aer pelagusque profundum.

Sol animi, mentis oculus lumenque uianti,

405

Proscripti patria, mortis solamen, origo

Iusticie, uirtutum regula, linea recti,

Subducat dubia certis, mendacia ueris,

In certo figat animum dubiumque recidat,

Erroris tergat tenebras uerique serenet

410

Luce diem mentis et falsi nubila pellat.

Menti concusse dubiorum fluctibus aura

Gracior applaudat, Racionis flamine leni

Concilians estus animi fluctusque retardans.

Segniciemque meam non tanti massa laboris

415

Accusare potest; non tanto uicta labore

Cedo nec ignaue mendico quietis asylum.

Aggrediar quicquid Racio dictauerit, immo

Iusserit atque nichil de contingentibus ipsa

Transgrediar, finem proprio pro posse secuta.

420

Sed quia principia nullo concludere fine,

Vel dare principiis fines aliunde petitos,

Vt primo medium, medio non consonet imum,

Censetur turpe, fluitans, mutabile, stultum.

Cedere principiis malo quam cedere fini».

425

Sic ait et tanto dubiorum turbine tota

Curia concutitur turbataque turba sororum

Fluctuat in dubiis, alta cum uoce fluentes

Suspendens animos, et murmura sola pererrant.

Qualiter aura fremit, fluit aer, fluctuat unda,

430

Quam primo Zephirus complanat flamine leni,

Si maris excuciat borealis turbo soporem,

Vel maris instantes cogat uigilare procellas,

Sic animi fluitant et mentes mentibus instant;

Quas Natura prius leni perflauerat aura,

435

Perflat maiori flatu Prudencia mentes.

Erigitur Racio poscitque silencia nutu

Voce, manu, facie; pacis tranquilla meretur

Vultus et ad nutum moriencia murmura nutant

Virginis in facie. Prudencia plurima uultu

440

Paret et expressi sequitur uestigia uultus.

Suntque relatiue facies: gerit altera formam

Alterius seseque sibi conformat in illa.

Vna sibi facies faciem presentat utramque.

Vultus diuersi, facies diuersa duarum,

445

Non aduersa tamen, quales decet esse sororum.

Par facies habitusque pares, par gestus in illis,

Par modus atque decor, sed dispar uultus in annis.

Nam pocior Racio senii uexilla gerebat,

Plenior etate, plenis maturior annis.

450

Dextra manus triplicis speculi flamata nitore

Splendet et in triplici speculo triplicata resultat

Vitrea mollicies, que tactus abdicat omnem

Insultum digitique leues uix sustinet ictus.

Vnius speculi sese concedit in usum

455

Attente Racio, speculo speculator in isto

Causarum seriem, rerum scrutatur abissum,

Subiecti formeque uidet connubia, cernit

Oscula, que miscet concrecio, queue propinat

Vnio natiua, formis subiecta maritans,

460

Subiecti que forma facit, que perficit esse,

Que rem conducit uel que perducit ad esse;

Que generat, que mutat eam, que seruat in esse,

Quid sit uel quanta, qualis uel quomodo sese

Res habeat reliquosque status perquirit in illa.

465

Argenti facies, feces exuta metalli,

Infra se splendore diem stellasque relinquens,

Exultat, speculi formam uestita secundi.

Hie subiecta uidet, formis uiduata, reuerti

Ad Chaos antiqum propriamque requirere matrem

470

Inque statu proprio puram iuuenescere formam

Nec sua degeneris subiecti tedia flere;

Quomodo forma suo gaudens requiescit in esse,

Nec uarios fluctus subiecti naufraga querit;

Qualiter ad proprium peregrina reuertitur ortum,

475

Subiecti fugit occasus et funera uitat.

Subiecti senio non deflorata iuuentus

Formarum, formas semper facit esse puellas.

Cernit inoffenso uultu mentisque profundo

Quomodo compositum simplex, celeste caducum,

480

Diversum sit idem, grauidum leue, mobile certum,

Obscurum lucens, preciosum uile, iocosum

Flebile, perpetuum mortale, uolubile fixum.

Auri nobilitas, auro decoctior omni,

Vixque suum dignata genus speciemque fateri,

485

In speculi transit speciem, que tercia rerum

Vmbras mentiri nescit, sed singula monstrat

Cercius et specie meliori cuncta figurat.

Hie rerum fontem, mundi genus, orbis ydeam,

Exemplar, speciem, causam, primordia, finem

490

Conspicit et certis metitur singula metis:

Qua racione, quibus causis, cur, quomodo, quando

Instabilis, genitus, fluitans, mutabilis iste

Mundus ab ingenito, stabili certoque figuram,

Esse, statum, speciem, uitam contraxit et ortum;

495

Quomodo terrestrem formam celestis ydea

Gignit et in nostram sobolem transcribit abissum,

Mittit in exilium formas quas destinet orbi,

A patre degenerat proles faciemque paternam

Exuit antiqui uultus oblita parentis;

500

Qualiter in mundo fantasma resultat ydee,

Cuius inoffensus splendor sentitur in umbra;

Qualiter a fonte formarum riuus aberrans

Ingenitum perdit subiecti labe nitorem;

Quid cogat fatum, quia casu deffluat aut quid

505

Arbitrii possit medio librata potestas.

Se totam Racio speculis expendit in istis,

Sed magis ad presens uisus indulget habenis,

Mentem sollicitat, animum diffundit, ut intus

Hauriat a speculis aliquid racione probatum,

510

Quod digne ferri tantas mereatur ad aures.